Nieuw Belgisch Burgerlijk Wetboek – nieuwe regels over buitengerechtelijke ontbinding wegens wanprestatie

Zelfs zonder uitdrukkelijke ontbindingsclausule was het al mogelijk om een overeenkomst buitengerechtelijk te beëindigen wegens een ernstige tekortkoming. Deze mogelijkheid had via rechtspraak en rechtsleer al lang haar ingang gevonden in het Belgische recht.

Dit concept wordt nu uitdrukkelijk vastgelegd in een wetsbepaling als de “ontbinding door kennisgeving van de schuldeiser” in artikel 5.93 BW.

Bij een ernstige tekortkoming van de schuldenaar kan de schuldeiser de overeenkomst beëindigen via een eenvoudige schriftelijke kennisgeving. Een uitdrukkelijke ontbindingsclausule is daarvoor niet vereist. Tussenkomst van de rechter is evenmin nodig.

Tot zover niets nieuws onder de zon. Toch heeft het BW de voorwaarden om rechtsgeldig te kunnen ontbinden versoepeld. Vroeger moest de ernstige tekortkoming gepaard gaan met uitzonderlijke omstandigheden én dringendheid. Het moest duidelijk zijn dat een procedure voor de rechter niet langer nuttig was en dat er omwille van de ernst van de tekortkoming snel moest worden gehandeld.

Dat is niet langer het geval. Een eenvoudige schriftelijke kennisgeving, waarin de tekortkomingen worden omschreven die de ontbinding rechtvaardigen, volstaat. Voorheen diende de schuldeiser de schuldenaar eerst in gebreke te stellen, met daarin een ultieme kans om de tekortkomingen te verhelpen.

Wanneer er nadien een discussie ontstaat tussen partijen over de rechtmatigheid van de ontbinding, kunnen zij zich alsnog tot de rechter wenden voor een a posteriori rechterlijke toetsing. De rechter zal dan nagaan of de aard van de tekortkoming effectief van die aard was dat zij een ontbinding kon rechtvaardigen. Ook wordt beoordeeld of de partij die heeft ontbonden haar recht om de overeenkomst te beëindigen niet abusief heeft uitgeoefend, in strijd met het beginsel van goede trouw tussen contractspartijen.