allowCookies
Onthoudt uw voorkeuren voor cookietoestemming.
Gedocumenteerde bewaartermijn: 365 dagenType: HTTP-cookie
Exoneratie- of aansprakelijkheidsbeperkende clausules zijn een belangrijk onderdeel van contracten. Ze laten partijen toe hun aansprakelijkheid te beperken bij contractbreuk tegenover elkaar, maar ook voor mogelijke schadeclaims of negatieve gevolgen die derden lijden. Op die manier kunnen partijen van bij het begin het risico op hoge schadeclaims inperken. In dit artikel bespreken we hoe Boek 5 van het nieuwe Belgische Burgerlijk Wetboek (BW) de bestaande rechtspraak over exoneratieclausules nu eindelijk heeft gecodificeerd, en wat dat praktisch betekent.
Exoneratieclausules: al lang aanvaard, maar nu eindelijk in de wet
Het Hof van Cassatie erkende al in het begin van de 20e eeuw dat exoneratieclausules in principe geldig kunnen zijn. Tegelijk sloot het bepaalde situaties uit, zoals grove fouten, waarvoor een exoneratie niet mogelijk was.
De codificatie van deze regels liet echter lang op zich wachten.
Artikel 5.89 BW bepaalt nu dat in principe alle exoneratieclausules zijn toegelaten, tenzij de wet daar uitdrukkelijk van afwijkt.
Voorbeeld:
Producenten kunnen zich niet onttrekken aan hun aansprakelijkheid tegenover een slachtoffer dat schade heeft geleden door een gebrekkig product (art. 10 van de Belgische Wet Productaansprakelijkheid).
Wat mag wel en wat mag niet?
Het nieuwe BW bepaalt uitdrukkelijk dat partijen zich wél kunnen exonereren voor aansprakelijkheid wegens grove fouten.
Maar:
- Aansprakelijkheid voor opzettelijke fout (wilful misconduct) kan niet worden uitgesloten.
- Exoneratieclausules die zo ver gaan dat zij het contract nagenoeg uithollen, zijn eveneens niet toegestaan.
Illustratie:
Twee partijen sluiten een koopovereenkomst. De verkoper moet groenten (bederfbare goederen) leveren aan een koper die een restaurant uitbaat.
Een clausule die de verkoper volledig vrijstelt van elke aansprakelijkheid bij laattijdige levering of slechte kwaliteit van de groenten, zou het contract in feite uithollen.
De kern van het contract is immers de tijdige levering van kwalitatieve, bederfbare goederen binnen een bepaalde termijn aan de restauranteigenaar. Als de verkoper voor die kernprestatie geen enkele aansprakelijkheid draagt, blijft er van de verbintenis weinig over.
Nieuwe uitzondering: fysieke integriteit
Het BW voegt nog een belangrijke nieuwe beperking toe:
Exoneratieclausules voor fouten die inbreuk maken op de fysieke integriteit van een persoon zijn onder geen enkele omstandigheid toegelaten.
Met andere woorden: partijen kunnen contractueel niet op voorhand afspreken dat zij niet aansprakelijk zullen zijn voor schade aan iemands lichaam of gezondheid veroorzaakt door hun fout.
Exoneratie ten gunste van hulppersonen
Interessant is ook dat de contractuele exoneratie voortaan automatisch wordt uitgebreid naar de hulppersonen waarop partijen een beroep doen voor de uitvoering van hun contractuele verplichtingen.
Maar: een contractspartij kan haar aansprakelijkheid niet uitsluiten of beperken voor de opzettelijke fout van haar hulppersoon.
Voorbeeld:
Een transportbedrijf legt in zijn algemene voorwaarden een maximumbedrag (forfaitair) vast in geval van tekortkomingen of fouten bij het vervoer.
Elke (onder)aannemer die bij het transport wordt ingeschakeld, zal dan in principe slechts aansprakelijk zijn tot hetzelfde maximale bedrag.
Besluit
Hoewel artikel 5.89 BW in hoofdzaak de bestaande rechtspraak overneemt, zorgt het nu wél voor duidelijke wettelijke regels rond exoneratie- en aansprakelijkheidsbeperkingsclausules.
Die expliciete regeling verhoogt de rechtszekerheid voor ondernemingen én hun contractspartners. Vanuit dat oogpunt is deze wetgevende ingreep dan ook meer dan welkom.
Vragen over dit onderwerp?
Onze specialisten staan voor u klaar. Plan een vrijblijvend gesprek of stel uw vraag via ons contactformulier.
Plan een kennismaking
