Battle of the forms: knock-outregel als Winnaar in het nieuwe Belgische contractenrecht

Het nieuwe artikel 5.23 van het Belgisch Burgerlijk Wetboek (BW) biedt een oplossing voor deze zogenaamde “battle of the forms”.

Artikel 5.23 BW: vertrekpunt zijn de concrete afspraken

Artikel 5.23 BW vertrekt van de specifieke afspraken die partijen hebben onderhandeld.

Wanneer die specifieke afspraken voortvloeien uit de algemene voorwaarden van één van de partijen, krijgen die voorrang. Dat is logisch: een op maat gemaakte afspraak gaat voor op standaardclausules.

Voorbeeld: verkoopvoorwaarden vs. aankoopvoorwaarden

Stel:

• De leverancier stuurt een prijsofferte naar de klant en verwijst daarin naar zijn verkoopvoorwaarden.
• De klant aanvaardt de offerte per e-mail. In de e-maildisclaimer staat dat alle transacties van de klant onderworpen zijn aan zijn aankoopvoorwaarden.

Zowel de verkoopvoorwaarden als de aankoopvoorwaarden bevatten regels over betaling, maar die lopen uiteen.

Volgens het nieuwe artikel 5.23 BW komt er in dat geval toch een geldig contract tot stand, en zijn beide sets algemene voorwaarden van toepassing.

Alleen: de tegenstrijdige bepalingen (in het voorbeeld: de betalingsvoorwaarden) zijn niet van toepassing. De Belgische wetgever gaat er namelijk van uit dat partijen ondanks hun tegenstrijdige voorwaarden toch de gemeenschappelijke wil hadden om een overeenkomst te sluiten. Dit wordt de “knock-outregel” genoemd.

De aanvullende (suppletieve) regels van het contractenrecht vullen vervolgens de leemtes op die ontstaan doordat bepaalde tegenstrijdige clausules buiten toepassing blijven.

Het loutere feit dat partijen gebruikmaken van tegenstrijdige algemene voorwaarden, volstaat niet om te zeggen dat er géén contract bestaat.

Wil een partij in deze omstandigheden niet gebonden zijn, dan moet zij dat duidelijk en zo snel mogelijk uitdrukkelijk laten weten.

In ons voorbeeld zou de leverancier de klant dus meteen moeten informeren dat hij de deal niet zal uitvoeren zodra hij de aanvaardingsmail met de disclaimer van de klant ontvangt.

Je zorgt best voor:

• Een zeer duidelijke toepassingsclausule in je eigen algemene voorwaarden (bijv. dat jouw voorwaarden steeds voorrang hebben op tegenstrijdige voorwaarden van de wederpartij);
• Extra waakzaamheid in je commerciële praktijk:
  • Check systematisch of je zakenpartner verwijst naar eigen algemene voorwaarden (in offertes, bestelbonnen, e-maildisclaimers, facturen, enz.).
  • Laat bij tegenstrijdige voorwaarden zo nodig onmiddellijk schriftelijk weten dat je je niet akkoord verklaart.

Zo voorkom je dat “stille” verwijzingen naar algemene voorwaarden van de andere partij ongemerkt hun weg vinden in jullie commerciële relatie.